Stefan Tytus Dąbrowski

Stefan Dąbrowski
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia

31 stycznia 1877
Warszawa

Data i miejsce śmierci

23 marca 1947
Poznań

Profesor nauk chemicznych
Specjalność: fizjologia, nauki żywienia i chemia fizjologiczna
Alma Mater

Uniwersytet Lwowski

Profesura

1910

Nauczyciel akademicki
uczelnia

Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

Okres zatrudn.

od 1919 do 1946

Rektor
Uczelnia

Uniwersytet Poznański

Okres spraw.

1945–1946

Poprzednik

Roman Pollak

Następca

Stefan Błachowski

Stefan Dąbrowski
Data i miejsce urodzenia

31 stycznia 1877
Warszawa

Data i miejsce śmierci

23 marca 1947
Poznań

Poseł I kadencji Sejmu (II RP)
Okres

od 1922
do 1927

Przynależność polityczna

Związek Ludowo-Narodowy

Poseł II kadencji Sejmu (II RP)
Okres

od 1928
do 1930

Przynależność polityczna

Związek Ludowo-Narodowy

Poseł III kadencji Sejmu (II RP)
Okres

od 1930
do 1935

Przynależność polityczna

Stronnictwo Narodowe

Multimedia w Wikimedia Commons

Stefan Tytus Zygmunt Dąbrowski herbu Radwan (ur. 31 stycznia 1877 w Warszawie, zm. 23 marca 1947 w Poznaniu[1]) – polski lekarz, biochemik i polityk narodowy. Wiceminister spraw zagranicznych II RP (1920–1921). Poseł na Sejm II RP (1922–1935). Rektor Uniwersytetu Poznańskiego (1945–1946).

Życiorys

Urodził się 31 stycznia 1877 r. w Warszawie w rodzinie artysty malarza Stefana Dąbrowskiego h. Radwan (1849–1909) i Hortensji Marii Lombard (1850–1929)[1].

Od młodości brał udział w ruchu wszechpolskim, w czasie wojny jako lekarz wojskowy przeprowadzał studia nad stopniowym wyczerpywaniem się rekruta w państwach centralnych, o których wynikach zawiadamiał sekretnie koalicję, przeciwdziałał w Królestwie dostarczeniu armii Niemcom.

Kariera naukowa

W latach 1910–1913 był profesorem fizjologii i nauki żywienia Akademii Rolniczej w Dublanach, później (1913–1919) profesor chemii i fizjologii żywienia Akademii Medycyny Weterynaryjnej we Lwowie i profesor chemii fizjologicznej Uniwersytetu Poznańskiego (1919–1946). W latach 1937–1939 był dziekanem Wydziału Lekarskiego UP.

W roku 1939 został wybrany rektorem Uniwersytetu Poznańskiego, jednak z powodu wybuchu wojny nie zdołał rozpocząć kadencji w terminie. Po powrocie do Poznania 18 marca 1945 włączył się w pracę Tymczasowej Komisji Administracyjnej, której zadaniem było wznowienie działalności uniwersytetu. 28 marca 1945 r. podjął obowiązki rektora. W maju rozpoczął starania o uzyskanie dla uniwersytetu gmachu Zamku Cesarskiego (przed wojną Collegium Maius UP). 1 maja udzielono mu urlopu z przyczyn politycznych (za udostępnienie auli młodzieży katolickiej). Oficjalnie jako rektor pożegnał się ze studentami 16 grudnia 1946 r., podczas inauguracji roku akademickiego 1946/47.

Autor prawa na temat wymiany jonowej pomiędzy erytrocytami a osoczem krwi jakie zachodzą w krwi tętniczej, jak również w krwi żylnej[2].

Należał do wielu towarzystw i instytucji naukowych.. Od roku 1928 członek Polskiej Akademii Umiejętności.

Od czerwca 1920 r. był członkiem rzeczywistym Akademii Nauk Lekarskich w Warszawie; od czerwca 1928 r. członkiem korespondentem Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego, a od marca 1930 r. członkiem czynnym Wydziału Lekarskiego PAU w Krakowie. Od grudnia 1930 r. członek korespondent Wydziałułu IV (nauki biologiczne) TNW.

Jako chemik był uczniem i współpracownikiem Bądzyńskiego we Lwowie i pracował nad urochromem i kwasami oksyproteinowymi w moczu.

Kariera polityczna

W latach 1895–1900 był członkiem zarządu Związku Młodzieży Polskiej „Zet”. Od 1905 roku był członkiem Ligi Narodowej[3]. W czasie wojny i tuż po jej zakończeniu (1918–1919) brał udział w organizowaniu obrony w Małopolsce. Pełnił urząd wiceministra spraw zagranicznych (1920–1921). Od 1922 do 1935 był posłem na Sejm oraz członkiem komisji sejmowych: zdrowia, spraw zagranicznych i wojska (1922–1927).

Napisał: Walka o rekruta polskiego pod okupacją (1922), Zagadnienie obrony narodowej w wojnie nowoczesnej i in.

Śmierć

Zachorował w lutym 1947. Z Puszczykowa przewieziony został do swojego służbowego rektorskiego mieszkania w kamienicy przy ul. Słowackiego nr 29. Zmarł na serce i niewydolność płuc o godz. 3. nad ranem 23 marca 1947.

26 marca 1947 odbył się pogrzeb prof. Stefana T. Dąbrowskiego, w którym uczestniczyły tłumy pracowników, studentów uniwersytetu i Szkoły Handlowej, przedstawicieli organizacji społecznych i mieszkańców Poznania. Pochowany został na „cmentarzu leśnym” w Puszczykowie, w swojej - jak mówił - „ukochanej Puszczy”.

Rodzina

Był ojcem Jadwigi (1931–2015) – romanistki, poetki i działaczki polonijnej.

Przypisy

  1. a b Stefan Tytus Zygmunt Dąbrowski h. Radwan w Wielkiej Genealogii Minakowskiego [dostęp z dnia: 2016-09-26]
  2. Nauki Biologiczne.
  3. Stanisław Kozicki, Historia Ligi Narodowej (okres 1887-1907), Londyn 1964, s. 572.

Bibliografia

  • Andrzej Śródka, Uczeni polscy XIX–XX stulecia, tom I: A–G, Warszawa 1994, s. 346–348 (z fotografią)
  • A. Gąsiorowski, J. Topolski (red.): Wielkopolski Słownik Biograficzny. Warszawa–Poznań: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1981, s. 140–141. ISBN 83-01-02722-3.
  • Stefan T. Dąbrowski

Linki zewnętrzne

  • publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać J. Malinowski, Stefan Dąbrowski (1877–1947). Biografia polityczna, Wydawnictwo Rys, Poznań 2014, ISBN 978-83-63664-64-0.
  • Poczet Rektorów UAM: Stefan Tytus Dąbrowski. amu.edu.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-08-09)].
  • Stefan Dąbrowski na cyryl.poznan.pl
  • Publikacje Stefana Dąbrowskiego w serwisie Polona
  • p
  • d
  • e
Rektorzy
Uniwersytetu Poznańskiego
(1919–1939)
Rektorzy
tajnego Uniwersytetu
Ziem Zachodnich
(1940–1945)
Rektorzy
Uniwersytetu Poznańskiego
(1945–1955)
Rektorzy
Uniwersytetu im.
Adama Mickiewicza
w Poznaniu (od 1955)
  • ISNI: 0000000084043171
  • VIAF: 102101121
  • LCCN: n89608169
  • GND: 1065072074
  • BnF: 112197061
  • SUDOC: 07715052X
  • NKC: js2010605674, jo2013776711
  • PLWABN: 9810621754505606, 9810568894205606
  • NUKAT: n2003080263
  • WorldCat: lccn-n89608169
  • PWN: 3891017