Cieszowa

Cieszowa
wieś
Ilustracja
Kościół św. Marcina w Cieszowej
Państwo

 Polska

Województwo

 śląskie

Powiat

lubliniecki

Gmina

Koszęcin

Liczba ludności (2022)

221[2]

Strefa numeracyjna

34

Kod pocztowy

42-286[3]

Tablice rejestracyjne

SLU

SIMC

0135444

Położenie na mapie gminy Koszęcin
Mapa konturowa gminy Koszęcin, u góry znajduje się punkt z opisem „Cieszowa”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Cieszowa”
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa konturowa województwa śląskiego, u góry znajduje się punkt z opisem „Cieszowa”
Położenie na mapie powiatu lublinieckiego
Mapa konturowa powiatu lublinieckiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Cieszowa”
Ziemia50°40′15″N 18°50′15″E/50,670833 18,837500[1]
Multimedia w Wikimedia Commons

Cieszowa (niem. Czieschowa[4]) – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Koszęcin.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa częstochowskiego.

Nazwa

Nazwa miejscowości wywodzi się od polskiej nazwy reakcji wyrażającej radość - cieszyć się[5]. Heinrich Adamy w swoim dziele o nazwach miejscowości na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu wymienia nazwę wsi jako Czieszowa podając jej znaczenie "Freudendorf" czyli po polsku "Radosna wieś"[5].

W kronice łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) spisanej w latach 1295-1305 miejscowość wymieniona jest w zlatynizowanej formie Cessowa[6][7].

Historia miejscowości

Dnia 25 lutego 1385 miejscowość ta podarowana została Marbotowi Świętopelce[8]. Od XVI, a być może od XIV wieku do początków XX wieku miejscowość zamieszkiwali Żydzi, którzy prawdopodobnie w 1781 zbudowali w tej miejscowości synagogę. W kilka lat później, w roku 1751 zbudowany został katolicki kościół.[9]. W 1911 synagoga została rozebrana[10][11].

Dekretem katowickiego biskupa Herberta Bednorza 25 maja 1980 przy kościele św. Marcina erygowana została parafia. W roku 2005 na miejscu dawnej synagogi postawiona została figura św. Urbana patrona Cieszowej z tablicą informująca o 700. rocznicy istnienia miejscowości

Zabytki i inne obiekty

Na terenie wioski znajduje się zbudowany w 1751 r. drewniany kościół pod wezwaniem św. Marcina z sobótkami, położony na Szlaku Architektury Drewnianej Województwa Śląskiego[12]. W jego pobliżu znajduje się także zabytkowy spichlerz będący częścią dawnych zabudowań folwarcznych[12]. W pobliżu wioski znajduje się kirkut, z macewami pochodzącymi z XIX i XX wieku. Kirkut ten założony został prawdopodobnie w XVIII wieku[13].

  • Figura św. Urbana
    Figura św. Urbana
  • Cmentarz żydowski w roku 2006
    Cmentarz żydowski w roku 2006
  • Zabytkowy spichlerz
    Zabytkowy spichlerz

Zobacz też

Przypisy

  1. Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 17687
  2. NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych [online], Bank Danych Lokalnych GUS, 19 września 2022 [dostęp 2022-10-07] .
  3. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 169 [zarchiwizowane 2022-10-26] .
  4. Deutsche Verwaltungsgeschichte Schlesien, Kreis Lublinitz (Loben) [online], www.verwaltungsgeschichte.de:80 [dostęp 2018-07-15] [zarchiwizowane z adresu 2017-11-14] .
  5. a b HeinrichH. Adamy HeinrichH., Die schlesischen Ortsnamen, ihre Entstehung und Bedeutung. Ein Bild aus der Vorzeit, wyd. 2, Breslau: Verlag von Priebatsch’s Buchhandlung, 1888, s. 66, OCLC 456751858  (niem.).
  6. Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis online
  7. H. Markgraf, J. W. Schulte, "Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis", Breslau 1889
  8. Jan Myrcik: Cmentarz Żydowski w Cieszowej. T. II. Tarnowskie Góry: Dom Kultury im. W. Roździeńskiego w Koszęcinie, 2011, s. 6-7. ISBN 978-83-921864-1-0.
  9. Jan Myrcik: Cmentarz Żydowski w Cieszowej. T. II. Tarnowskie Góry: Dom Kultury im. W. Roździeńskiego w Koszęcinie, 2011, s. 17 - 19. ISBN 978-83-921864-1-0.
  10. Jan Myrcik: Cmentarz Żydowski w Cieszowej. T. II. Tarnowskie Góry: Dom Kultury im. W. Roździeńskiego w Koszęcinie, 2011, s. 22isbn=978-83-921864-1-0.
  11. MariaM. Piechotka MariaM., KazimierzK. Piechotka KazimierzK., Bramy Nieba. Bóżnice drewniane na ziemiach dawnej Rzeczypospolitej, wyd. 2, Warszawa: Polski Instytut Studiów nad Sztuką Świata i Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN, 2015, s. 273, ISBN 978-83-942344-0-9, OCLC 954278402 .
  12. a b Rejestr zabytków nieruchomych – województwo śląskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 30 września 2023, s. 79 [dostęp 2011-09-17] .
  13. Jan Myrcik: Cmentarz Żydowski w Cieszowej. T. II. Tarnowskie Góry: Dom Kultury im. W. Roździeńskiego w Koszęcinie, 2011, s. 31-32. ISBN 978-83-921864-1-0.

Linki zewnętrzne

  • Historia Żydów w Cieszowej na portalu Wirtualny Sztetl
  • Cieszowa, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. I: Aa – Dereneczna, Warszawa 1880, s. 696 .
  • p
  • d
  • e
Gmina Koszęcin
  • Siedziba gminy: Koszęcin
Wsie
Kolonie
Części wsi
  • Bagno
  • Bukowiec
  • Dubiele
  • Grabie
  • Gudlina
  • Kolonia Strzebińska
  • Kopce
  • Krywałd
  • Kurzychowe
  • Lipowiec
  • Łazy
  • Podlesie
  • Prądy
Części kolonii
  • Dolnik
  • Irki
  • Nowy Dwór
  • Potępowe